У ноч з 29-га на 30-га кастрычніка 1937 года ў падвалах менскай унутранай турмы НКУС («амерыканкі») і Пішчалаўскага замка савецкі рэжым расстраляў 132 чалавекі — прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі, навукі, культуры і дзяржаўнага кіравання. Сярод іх было 22 літаратары (паэты, пісьменнікі, перакладчыкі, крытыкі).
Вядомыя літаратары і паэты, расстраляныя ў гэтую ноч:
- Міхась Чарот (Міхаіл Сямёнавіч Сідзелоўскі) – паэт і празаік.
- Алесь Дудар (Аляксандр Аляксандравіч Данілавіч) – паэт, крытык і перакладчык.
- Міхась Зарэцкі (Міхаіл Яфімавіч Касянкоў) — празаік і драматург.
- Платон Галавач – празаік, грамадскі дзеяч.
- Тодар Кляшторны – паэт.
- Валер Маракоў – паэт.
- Анатоль Вольны (Анатоль Акісімавіч Звалаў) — паэт, журналіст і мастак.
- Юрка Лявонны (Юрый Іванавіч Лейвант) – паэт.
- Ізі Харык (Ісаак Юдавіч Харык) — габрэйскі паэт, які пісаў на ідышы.
- Сяргей Мурзо – паэт.
- Зяма Півавараў — паэт.
- Юлі Таўбін – паэт.
Дзяржаўныя дзеячы: Максім Ляўкоў (Народны камісар юстыцыі БССР і Генеральны пракурор БССР), Леў Майсееў (член КПБ), Барыс Малаў (супрацоўнік Народнага камісарыята гандлю БССР), Барыс Мар’янаў (член КПБ), Дзмітрый Сялоў (супрацоўнік Народнага камісарыята асветы саўгасаў БССР), Аляксандр Варончанка (Народны камісар асветы БССР), Віктар Яркін (старшыня ЧК БССР), Захар Кавальчук (кіраўнік ЦК Прафсаюзаў БССР), Аляксандр Чарнушэвіч (Народны камісар асветы БССР з 1933 па 1936).
Навукоўцы: Ананій Дзякаў (рэктар БДУ), Іван Жывуцкі, Навум Замалін (прафесар Віцебскага ветэрынарнага інстытута), Іван Карпенка (ветэрынар), Елізар Мазель (ветэрынар), Сцяпан Маргелаў (географ), Павел Мухін (ветэрынар), Рыгор Пратасеня (аграх (біёлаг), Яўген Успенскі (фізік), Іосіф Каранеўскі (рэктар БДУ).
Гістарычны кантэкст
- Прычына: Людзей абвінавацілі па сфабрыкаванай справе аб удзеле ў «антысавецкай аб’яднанай шпіёнска-тэрарыстычнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі».
- Выканаўцы: Расстрэльныя спісы былі зацверджаны вышэйшым кіраўніцтвам СССР (І. Сталіным, В. Молатавым, Л. Кагановічам, К. Варашылавым і Н. Яжовым).
- Знішчэнне спадчыны: Напярэдадні расстрэлаў ва ўнутраным двары турмы НКУС палілі рукапісы і архівы пісьменнікаў.
- Рэабілітацыя: Большасць ахвяр былі пасмяротна рэабілітаваны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР у 1988 годзе.
Поўныя архіўныя спісы рэпрэсаваных ібіяграфічныя даведкі збіраліся даследчыкамі (у прыватнасці, Леанідам Мараковым у шматтомным даведніку “Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі адукацыі, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі”) і даступны праз праекты памяці і гістарычныя архівы.
