35 гадоў таму, 25 жніўня 1991 года Вярхоўны Савет Беларусі надаў Дэкларацыі незалежнасці статус канстытуцыйнага закона.
25 жніўня 1991 года нечарговая сесія Вярхоўнага Савета БССР прыняла дакумент, які аб’яўляе дзяржаўны суверэнітэт, палітычную і эканамічную грунтоўнасць Беларускай ССР.
35 гадоў таму пятая пазачарговая сесія Вярхоўнага Савета БССР прыняла закон “Аб наданні статусу канстытуцыйнага закона Дэкларацыі Вярхоўнага Савета Беларускай ССР аб дзяржаўным суверэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі” і пастанову “Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці Беларускай ССР”, якімі фактычна была абвешчана незалежнасць БССР.
З чаго пачаўся “парад суверэнітэтаў”?
Працэсы дэмакратызацыі, распачатыя ў канцы 1980-х гадоў, прывялі да “параду суверэнітэтаў” савецкіх рэспублік. 27-га ліпеня 1990 года Вярхоўным Саветам Беларускай ССР была прынята Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце БССР. У адпаведнасці з ёй прызнавалася вяршэнства Канстытуцыі БССР і яе законаў.
Працэс распаду СССР паскорылі падзеі 19-21-га жніўня 1991 года ў Маскве. Кіраўніцтва рэспублікі і ЦК Камуністычнай партыі Беларусі не выступілі з асуджэннем перавароту, заняўшы пазіцыі назіральнікаў. На сустрэчы з дэпутатамі – сябрамі парламенцкай апазіцыі старшыня ВС БССР Мікалай Дземянцей у адказ на просьбу растлумачыць факт зрушэння з пасады Гарбачова паведаміў, што зрушэнне прэзідэнта СССР адбылося законным шляхам, бо Гарбачоў падпісаў адпаведную заяву.
Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў і Мікалай Іванавіч Дземянцей
З іншага боку, кіраўніцтва Беларускага Народнага фронту (БНФ), Менскі гарсавет, Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада, Аб’яднаная дэмакратычная партыя Беларусі, Нацыянальна-дэмакратычная партыя Беларусі, Менскі стачкам прынялі заяву, у якой назвалі падзеі 19-га жніўня “антыканстытуцыйным захопам улады хунтай” і падтрымалі заклік Барыса Ельцына пачаць бестэрміновую забастоўку.
Пасля правалу путчу ГКЧП у Беларусі пачаліся дэбаты аб незалежнасці краіны.
Як гэта было
24-га жніўня БНФ вывеў на плошчу Леніна дзясяткі тысяч чалавек, а ў залю, дзе праходзілі паседжаньні Вярхоўнага Савету, быў унесены бел-чырвона-белы сьцяг.
24-га жніўня старшыня ВС Беларускай ССР Мікалай Дземянцей падаў у адстаўку, першым кіраўніком незалежнай Беларусі стаў Станіслаў Шушкевіч, які да гэтага займаў пасаду намесніка старшыні ВС.
25-га жніўня 1991 года Беларусь афіцыйна аб’явіла сябе незалежнай дзяржавай. На галасаванні па прыняцці дакумента, які абвяшчае незалежнасць, “за” прагаласавалі 253 дэпутаты з 265, зарэгістраваных у зале.
Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч
У гэты ж дзень Вярхоўны Савет прыняў пастановы “Аб часовым прыпыненні дзейнасці КПБ КПСС на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь” і “Аб дэпартызацыі органаў дзяржаўнай улады і кіравання Рэспублікі Беларусь, дзяржаўных прадпрыемстваў, устаноў, арганізацый і ўласнасці Камуністычнай партыі Беларусі і Ленінскага Камуністычнага Саюза Моладзі Беларусі”.
Сесія ВС таксама прыняла пастанову “Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастойнасці Беларускай ССР”. Ва ўласнасць рэспублікі перайшлі ўсе прадпрыемствы, арганізацыі і ўстановы саюзнага падпарадкавання, размешчаныя на тэрыторыі рэспублікі, за выключэннем тых, кіраўніцтва якімі было перададзена згодна з заканадаўствам Беларускай ССР адпаведным органам Саюза ССР.
19-га верасня 1991 года Вярхоўны Савет прыняў Закон “Аб назве Беларускай ССР”, у адпаведнасці з якім яна стала называцца “Рэспубліка Беларусь”, а скарочана – “Беларусь”.
Дзяржаўнымі сімваламі Рэспублікі Беларусь былі аб’яўлены герб “Пагоня” і бел-чырвона-белы сцяг.
https://sputnik.by/20210825/chto-oznachaet-25-avgusta-v-istorii-belarusi-1024896134.html
