Аб тым, што адбываецца з нашым кліматам і якіх сюрпрызаў чакаць далей, інфармагенцтву “Минск-Навіны” расказаў малодшы навуковы супрацоўнік лабараторыі кліматычных даследаванняў Інстытута прыродакарыстання НАН Беларусі Іван Буякоў.
Зімы стане менш
Самыя рэзкія перамены, паводле слоў спецыяліста, прыйдуцца (і ўжо прыпадаюць) на зімовы перыяд. Буякоў адзначыў, што ўстойлівыя маразы ў Беларусі становяцца ўсё менш характэрнымі: халодныя перыяды карацейшыя, снег трымаецца нядоўга, а тэмпература зімой значна часцей вагаецца каля нуля. Прагнозы паказваюць, што да 2050 года паўнацэнная зіма - з упэўненымі адмоўнымі тэмпературамі - можа скараціцца да аднаго месяца. Фактычна яна будзе нагадваць працяг восені: з рэдкімі маразамі, нестабільным снегам і частымі адлігамі.
Чаму клімат мяняецца?
Кліматолаг назваў дзве ключавыя прычыны таго, што адбываецца: рост выкідаў парніковых газаў і скарачэнне колькасці тэхнагенных аэразоляў у атмасферы. Раней аэразолі часткова блакіравалі сонечнае выпраменьванне, а зараз сонца выгравае паверхню мацней. Каб сам тып клімату змяніўся, патрэбныя альбо глабальныя катастрофы, альбо стагоддзі ўстойлівага росту тэмператур. Па сцэнары SSP5-8.5, калі выкіды працягнуць расці, сярэднегадавая тэмпература ў паўднёвых раёнах Беларусі да 2100 года можа павялічыцца да +12...14°C - як на Чарнаморскім узбярэжжы.
Чаму смерчаў фіксуюць больш
Смерчы ў Беларусі сталі адзначаць часцей па дзвюх прычынах. Па-першае, цяплейшая атмасфера здольная ўтрымліваць больш вільгаці, што ўзмацняе навальніцы і павялічвае верагоднасць фармавання варонкі. Па-другое, палепшыліся назіранні: радары, спадарожнікі, а таксама смартфоны, якія дазваляюць фіксаваць любыя лакальныя з'явы.
Новыя культуры для аграрыяў і рызыкі для лясоў
Разам з тым пацяпленне стварае новыя магчымасці. Так, у Брэсцкай вобласці ўжо вырошчваюць грэцкія арэхі, сланечнік, дыні і кавуны. Кукуруза на зерне паспяхова расце не толькі ранняспелых, але і сярэдняспелых гатункаў. Аднак традыцыйныя для Беларусі лён-даўгунец і жыта горш пераносяць новыя тэмпературы. Лясы таксама мяняюцца: елка паступова губляе пазіцыі. Яе карані размешчаны ў верхніх пластах, якія перасыхаюць летам. Дрэвы адчуваюць водны стрэс, выпрацоўваюць менш смалы, становяцца ўразлівымі для караеда - і ельнікі сохнуць. Затое паўднёвыя шыракалістыя пароды - граб, бук, вяз, таполя, ясень - будуць распаўсюджвацца больш актыўна.
"Адаптацыя непазбежная"
Іван Буякоў запэўніў: катастрофы не будзе. Аднак новыя кліматычныя ўмовы - магутныя навальніцы, кароткія ліўні, якія чаргуюцца з працяглымі сухімі перыядамі - стануць нормай. Надвор'е становіцца больш кантрасным, і жыць давядзецца ў больш цёплым, але непрадказальным клімаце.
