beshankovichi.by

Информационный портал

Социальные сети:

Новости Бешенковичей Общество

20.01.2025 20:05

227 просмотров

0 комментариев

Ягоная беларуская граматыка перавыдавалася 6 разоў, а пераклад «Іліяды» да сёньня пыліцца ў спецархівах

У гэты дзень у 1892 годзе ў сялянскай сям’і ў в. Мацюлішкі Віленскага павета, побач са старажытным трактам, які вёў з Вільні на Полацк, з’явіўся на свет беларускі філолаг, грамадскі і палітычны дзеяч Браніслаў Тарашкевіч.

Вучыўся ў пачатковай школе ў м. Лаварышкі, затым у 2-й Віленскай гімназіі (1906–1911) і на гістарычна-філалагічным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта (1911–1916). Пасля заканчэння ўніверсітэта быў пакінуты пры кафедры рускай мовы і літаратуры для падрыхтоўкі да прафесарскага звання.

З 1917 г. у званні прыват-дацэнта выкладаў грэчаскую і лацінскую мовы. З восені 1918 г. жыў і працаваў у Беларусі і Літве. Пасля ўтварэння Беларуска-Літоўскай Савецкай Рэспублікі праводзіў вялікую арганізатарскую работу ў галіне асветы.

У 1919 г. быў прызначаны дырэктарам беларускай гімназіі ў Вільні. Пасля таго як заходнебеларускія землі аказаліся ў складзе Польшчы, Тарашкевіч стаў членам Цэнтральнага беларускага выбарчага камітэта і ўзначаліў (у лістападзе 1922 г.) Беларускі пасольскі клуб, які вёў барацьбу за раўнапраўе беларусаў у Польшчы.

Браніслаў Тарашкевіч з сям'ёй.

На працягу шэрагу гадоў Браніслаў Адамовіч узначальваў Беларускае сялянска-працоўнае таварыства (Беларуская сялянска-работніцкая грамада) і быў звязаны з дзейнасцю Кампартыі Заходняй Беларусі. У студзені 1927 г. разам з іншымі актыўнымі членамі названага таварыства быў арыштаваны польскай палітычнай паліцыяй і ў 1928 г. асуджаны на 12 гадоў турэмнага зняволення.

Паўторныя судовыя працэсы над Тарашкевічам былі ў 1929, 1931 і 1932 гадах. Пад ціскам сусветнай грамадскасці польскі ўрад змушаны быў у парадку абмену зняволенымі даць яму права выезду ў СССР.

Увосень 1933 г. Тарашкевіч прыбыў у Менск, а неўзабаве пераехаў у Маскву, дзе быў прызначаны загадчыкам аддзела Польшчы і Прыбалтыкі ў Міжнародным аграрным інстытуце.

Першай сваёй задачай Тарашкевіч лічыў стварэнне граматыкі беларускай мовы. У 1918 годзе ў Вільні была апублікавана ягоная «Беларуская граматыка для школ», якая адыграла важную практычную і навуковую ролю.

У ёй змяшчаецца сціснутае апісанне гукавой сістэмы, арфаграфіі і граматычнага ладу сучаснай беларускай мовы. Аўтар абапіраўся на жывую народную мову і на пісьмовыя стылі таго часу. Граматыка перавыдавалася 6 разоў.

Сярод заслуг Тарашкевіча - ягоны пераклад на беларускую мову "Іліяды" Гамера і "Пана Тадэвуша" Адама Міцкевіча.

6-га траўня 1937 года быў арыштаваны і неўзабаве расстраляны. Рэабілітаваны 26-га студзеня 1957 года.

Імем Браніслава Тарашкевіча названы вуліцы ў горадзе Маладзечне Мінскай вобласці і ў гарадскім пасёлку Радашковічы Маладзечанскага раёна.

У 1969 годзе імя Тарашкевіча стаў насіць ліцэй з беларускай мовай навучання ў польскім горадзе Бельск-Падляскі.

У 2003 годзе імем Тарашкевіча названа вуліца ў жылым раёне Вялікая Сляпянка Мінска.

https://planetabelarus.by/publications/20-yanvarya-bronislav-tarashkevich-i-ego-tarashkevitsa/

Последние новости